Phản biện kế hoạch triển khai bằng AI: red-team và validate
Tóm tắt: Sau khi đặc tả chốt, kỹ sư VAON dùng Claude Code ở plan mode để nháp kế hoạch triển khai. Kế hoạch qua hai vòng phản biện: red-team tìm cách làm nó thất bại, validate đối chiếu nó với đặc tả. Câu không trả lời được thì hỏi khách, không đoán. Tech Lead quyết định sửa gì.
Mục lục
- Kế hoạch triển khai do AI nháp gồm những gì?
- Vì sao kế hoạch AI viết gọn gàng vẫn phải bị phản biện?
- Red-team kế hoạch hỏi những câu gì?
- Validate kế hoạch với đặc tả kiểm tra điều gì?
- Ai quyết định sửa gì sau hai vòng phản biện?
- Khi nào không cần red-team kế hoạch?
- Câu hỏi thường gặp
1. Kế hoạch triển khai do AI nháp gồm những gì?
Kế hoạch triển khai do AI nháp ở VAON gồm bốn phần: các giai đoạn, danh sách file sẽ sửa, tiêu chí xong của từng giai đoạn và rủi ro đã thấy. Kế hoạch chỉ được lập sau khi đặc tả đã chốt bằng văn bản với bạn. Bước trước đó có ở bài câu hỏi AI liệt kê trước khi chốt đặc tả.
Kỹ sư lập kế hoạch bằng Claude Code ở plan mode. Theo tài liệu của Anthropic, ở chế độ này Claude đọc file và đề xuất kế hoạch. Nó không sửa gì cho tới khi người duyệt.
| Phần của kế hoạch | Ghi gì | Bảo vệ bạn ở chỗ nào |
|---|---|---|
| Giai đoạn | Thứ tự làm, điểm có thể dừng | Mỗi phần ngắn 1 đến 2 tuần kết thúc bằng thứ chạy được |
| File sẽ sửa | Phạm vi thay đổi trong mã | Thấy trước phần nào của hệ thống bị đụng tới |
| Tiêu chí xong | Điều kiện kiểm được bằng test hoặc thao tác màn hình | Hai bên cùng biết thế nào là xong |
| Rủi ro | Chỗ có thể hỏng, cách quay lại | Rủi ro được bàn trước khi tốn công viết mã |
Kế hoạch và hai vòng phản biện là bước 4 và 5 trong quy trình phát triển với Claude Code của VAON. Đây là tiêu chuẩn VAON đang áp dụng cho phần lớn dự án, chưa phải tất cả.
2. Vì sao kế hoạch AI viết gọn gàng vẫn phải bị phản biện?
Kế hoạch AI viết vẫn phải bị phản biện vì kế hoạch càng gọn gàng thì càng khó thấy giả định bị thiếu. Đủ mục, đủ bảng vẫn có thể sai về nghiệp vụ.
Lý do thứ hai là tốc độ. AI viết mã nhanh, nên kế hoạch sai cũng nhanh chóng thành mã sai. Sửa một dòng kế hoạch rẻ hơn nhiều so với sửa một module đã viết xong.
Với bên mua, đây là chỗ rẻ nhất để chặn rủi ro. Chưa có mã, chưa có dữ liệu bị chuyển, chưa có giờ công đổ vào phần sai.
3. Red-team kế hoạch hỏi những câu gì?
Red-team kế hoạch là vòng AI đóng vai người tìm cách làm kế hoạch thất bại. AI chỉ trả về câu hỏi và kịch bản hỏng, không viết lại kế hoạch, để người đọc thấy rõ vấn đề nằm ở đâu.
Vòng red-team chạy tách khỏi phiên đã viết kế hoạch. Kỹ sư mở phiên mới, hoặc dùng subagent của Claude Code, vốn bắt đầu với một cửa sổ ngữ cảnh mới, tách biệt. AI chỉ nhận đặc tả và kế hoạch, không mang theo lập luận cũ.
Bảng dưới là các nhóm câu hỏi red-team, viết ở dạng chung để minh hoạ, không lấy từ dự án của khách nào:
| Nhóm câu hỏi | Ví dụ câu hỏi | Nếu trúng, sửa chỗ nào |
|---|---|---|
| Quay lại (rollback) | Phát hành xong thấy lỗi thì về bản cũ thế nào? Dữ liệu mới ghi có mất không? | Rủi ro, bước phát hành |
| Chuyển dữ liệu dừng giữa chừng | Chuyển được một nửa thì dừng: chạy lại từ đâu, có ghi trùng không? | Cách chia giai đoạn, kịch bản chạy lại |
| Quyền bị mở rộng | Sau thay đổi, vai trò nào thấy được dữ liệu trước đây không thấy? | File sẽ sửa, test phân quyền |
| Truy cập đồng thời | Hai người cùng sửa một bản ghi, hoặc một tác vụ chạy hai lần, thì ra sao? | Tiêu chí xong, cách khoá dữ liệu |
| Hệ thống bên ngoài lỗi | API đối tác không phản hồi thì chờ, thử lại hay báo lỗi? Thử lại có tạo hai đơn không? | Rủi ro, cách xử lý lỗi |
| Thư viện mới | Package định thêm có thật trên kho chính thức không, ai duy trì? | Tách việc thêm thư viện thành việc riêng |
| Test | Rủi ro này xảy ra thì test nào đỏ? Không test nào đỏ thì thêm gì? | Tiêu chí xong, kế hoạch test |
Dòng "thư viện mới" có lý do riêng. AI có thể đề xuất tên package không có thật, nên VAON kiểm tra tên package trước khi cài ở mọi dự án.
4. Validate kế hoạch với đặc tả kiểm tra điều gì?
Validate kế hoạch là vòng AI đối chiếu từng yêu cầu trong đặc tả với kế hoạch để tìm khoảng trống. Red-team hỏi "hỏng thế nào". Validate hỏi "có khớp với điều hai bên đã thống nhất không". Vòng này tìm ba loại:
- Yêu cầu có trong đặc tả nhưng kế hoạch không nhắc tới.
- Việc có trong kế hoạch nhưng đặc tả không có căn cứ. Phạm vi thường lặng lẽ phình ra ở đây.
- Câu hỏi mà đặc tả không trả lời được.
Loại thứ ba có một quy tắc cứng: kỹ sư không đoán, mà hỏi bạn. Ví dụ minh hoạ: đặc tả ghi "đơn hàng lớn cần quản lý duyệt" nhưng không nói lớn là từ bao nhiêu. AI có thể tự chọn một con số. Hợp lý nhưng sai vẫn là sai, và AI sẽ viết mã theo nó rất nhanh.
Vòng validate cũng kiểm tra tiêu chí xong. "Tìm kiếm nhanh hơn" không ai phán được là xong hay chưa. Tiêu chí phải kiểm được bằng test hoặc thao tác màn hình. Cách tiêu chí xong trở thành test case có ở bài test do AI viết trong pull request.
5. Ai quyết định sửa gì sau hai vòng phản biện?
Tech Lead hoặc kỹ sư senior đọc kết quả hai vòng phản biện và quyết định sửa gì, AI không quyết. Không phải phát hiện nào cũng phải sửa, vì có câu đã được xử lý ở giai đoạn khác hoặc nằm ngoài phạm vi.
Câu quyết định không sửa vẫn được ghi lại kèm một dòng lý do, để người review sau không hỏi lại. Kế hoạch chỉ sang bước lập trình khi đã có người khác ngoài người viết phản biện và xác nhận. Quy trình nội bộ 7 bước của VAON đặt việc này ngay sau bước lập kế hoạch.
Ở VAON, câu hỏi cho khách từ vòng validate không bị bỏ lại trong chat. Chúng vào báo cáo hằng tuần, ở mục việc cần khách quyết. Nếu câu trả lời làm phạm vi rộng ra, việc đó đi theo quy trình thay đổi phạm vi bằng văn bản: VAON báo giá và ảnh hưởng tiến độ, bạn duyệt mới làm. Không duyệt thì không làm, và không tính tiền. CTO và Tech Lead tham gia mọi dự án, nên người đọc kết quả red-team là người nắm kiến trúc.
6. Khi nào không cần red-team kế hoạch?
Red-team kế hoạch không cần cho mọi thay đổi, và có giới hạn riêng:
- Thay đổi rất nhỏ. Sửa câu chữ hay đổi màu nút không cần hai vòng phản biện. Quy trình rút gọn theo độ lớn thay đổi.
- Khách chưa cho phép đưa mã hay tài liệu vào AI. Khi đó các bước có AI đọc mã không chạy. Kỹ sư tự phản biện, chậm hơn.
- AI không biết quy tắc ngầm của công ty bạn. Red-team hỏi tốt các kiểu hỏng quen thuộc. Quy tắc chưa ai ghi lại thì AI không hỏi được.
Thiếu người phía khách trả lời câu hỏi nghiệp vụ, validate chỉ ra câu hỏi, không ra câu trả lời. VAON chưa công bố số đo hiệu quả của bước này.
7. Câu hỏi thường gặp
Tôi có phải đọc toàn bộ kế hoạch triển khai không? Không bắt buộc. Bạn nhận phần liên quan tới mình: các giai đoạn, tiêu chí xong và danh sách câu hỏi cần bạn trả lời. Kế hoạch đầy đủ nằm trong hồ sơ dự án, cùng hồ sơ review và test, và bạn xem được khi cần. Bạn cũng có thể xin xem kết quả red-team của các thay đổi lớn.
Hai vòng phản biện có làm dự án chậm lại không? Có tốn thêm thời gian ở bước kế hoạch, nhưng đó là phần rẻ nhất để sửa. Phát hiện chỗ thiếu khi mới có kế hoạch thì chỉ sửa vài dòng chữ. Phát hiện sau khi dữ liệu đã chuyển thì phải sửa mã, sửa dữ liệu và test lại. Với thay đổi nhỏ, VAON rút gọn bước này.
Vì sao không để AI tự trả lời những câu đặc tả còn bỏ ngỏ? Vì AI sẽ chọn một câu trả lời hợp lý, không phải câu trả lời đúng với công ty bạn. Ngưỡng duyệt đơn, quy tắc làm tròn hay ai được xem dữ liệu nào là quyết định của bạn. Đoán sai ở đây thì mã sai được viết rất nhanh. Vì vậy kỹ sư VAON chuyển các câu đó thành câu hỏi gửi bạn.
Nếu câu trả lời của tôi làm phạm vi rộng ra thì sao? Phần mở rộng đi theo quy trình thay đổi phạm vi. VAON gửi bằng văn bản báo giá và ảnh hưởng tới tiến độ, bạn duyệt rồi mới làm. Nếu bạn không duyệt, phần đó không được làm và không bị tính tiền.
Red-team có đưa mã nguồn của tôi vào công cụ AI không? Chỉ khi bạn đã cho phép. Trước khi bắt đầu, VAON thống nhất với bạn dữ liệu nào được dùng, ai được xem, có được đưa mã vào AI không. Khi chưa có sự cho phép, VAON không đưa mã hay tài liệu vào AI, và kỹ sư tự phản biện kế hoạch. Cách làm này chậm hơn nhưng giữ đúng thoả thuận.
Việc làm được ngay: với thay đổi lớn tiếp theo trong dự án của bạn, hãy hỏi đội phát triển: "Nếu chuyển dữ liệu dừng giữa chừng thì quay lại thế nào? Ai đã đọc phần đó?" Nếu câu trả lời chưa có trong kế hoạch, kế hoạch chưa được phản biện.
Nếu muốn xem hai vòng phản biện này áp vào dự án của bạn thế nào, đặt lịch trao đổi 60 phút miễn phí. CEO tham dự, không cần chuẩn bị tài liệu, không ràng buộc.
