Vai trò kỹ sư senior khi AI viết mã: 6 quyết định giữ lại
Tóm tắt: Khi AI viết phần lớn mã, kỹ sư senior ở VAON giữ sáu quyết định. Đó là phạm vi, kiến trúc, đánh đổi, tính đúng nghiệp vụ, cảnh báo bảo mật nào thật, và có phát hành không. AI làm nhanh phần viết và rà. CTO và Tech Lead tham gia mọi dự án.
Mục lục
- Code AI viết thì ai kiểm tra?
- Kỹ sư senior giữ những quyết định nào?
- Ở từng bước, AI làm tốt gì và senior giữ gì?
- Vì sao những quyết định đó không giao cho AI?
- VAON thử để AI review thiết kế cơ bản: kết quả ra sao?
- Bạn kiểm tra vai trò của senior bằng cách nào?
- Khi nào kỹ sư senior cũng không đủ?
- Câu hỏi thường gặp
1. Code AI viết thì ai kiểm tra?
Code AI viết ở VAON được người kiểm ở nhiều bước, và người quyết cuối ở những việc lớn là kỹ sư senior. CTO và Tech Lead tham gia mọi dự án.
"Code AI viết thì ai kiểm tra?" là một trong ba câu khách hỏi VAON nhiều nhất năm 2026. Trả lời "có người review" thì chưa đủ. Bạn cần biết người đó quyết gì, dựa trên bằng chứng nào.
Bài này đi sâu vào cột "người quyết" trong quy trình phát triển với Claude Code. Quy trình 10 bước đó áp dụng cho phần lớn dự án, chưa phải tất cả. Còn CTO và Tech Lead, hồ sơ review và test, cổng tự động trên pull request thì có ở mọi dự án.
2. Kỹ sư senior giữ những quyết định nào?
Kỹ sư senior ở VAON giữ sáu quyết định mà sai thì tốn kém, còn AI thì không có đủ căn cứ để tự quyết:
- Phạm vi: đợt này làm gì, để gì lại sau, câu nào phải hỏi bạn thay vì đoán.
- Kiến trúc: hệ thống chia thế nào, dữ liệu nằm đâu, chỗ nào phải dễ thay về sau.
- Đánh đổi: chọn nhanh hay chắc ở từng chỗ, và ghi lại lý do chọn.
- Đúng nghiệp vụ: mã chạy được chưa chắc đúng quy tắc của doanh nghiệp bạn.
- Cảnh báo bảo mật nào là thật: AI rà bảo mật có cảnh báo sai, và cũng có thể bỏ sót.
- Phát hành hay chưa: dựa trên kết quả test, review, kiểm thử của khách và rà bảo mật.
Sáu việc này có một điểm chung: căn cứ để quyết thường nằm ngoài kho mã. Nó nằm trong cuộc họp với bạn, hoặc trong cách nhân viên của bạn làm việc.
3. Ở từng bước, AI làm tốt gì và senior giữ gì?
Ở mỗi bước, AI làm nhanh phần viết và rà, còn senior giữ quyết định và đòi bằng chứng. Bảng dưới mở rộng bảng rút gọn ở bài quy trình, thêm cột bằng chứng:
| Bước | AI làm tốt | Senior giữ quyết định | Bằng chứng senior đòi |
|---|---|---|---|
| Phân tích yêu cầu | Liệt kê câu hỏi, chỗ mơ hồ | Câu nào hỏi khách, câu nào bỏ | Danh sách câu hỏi đã lọc |
| Chốt đặc tả | Nháp tài liệu yêu cầu từ biên bản họp | Phạm vi đợt này, phần để sau | Tài liệu khách xác nhận bằng văn bản |
| Thiết kế cơ bản | Tìm chỗ không nhất quán, chỗ thiếu xử lý lỗi | Quy tắc nghiệp vụ, thứ tự ưu tiên | Nhận xét đã xử lý hoặc có lý do bỏ |
| Kế hoạch | Chia việc, liệt kê file, tìm rủi ro | Kiến trúc, thứ tự làm, đánh đổi | Kế hoạch đã qua vòng phản biện |
| Lập trình | Viết mã, sinh unit test và e2e test | Mã có đúng quy tắc nghiệp vụ không | Lệnh đã chạy và kết quả test |
| Review pull request | Đọc thay đổi theo tiêu chí của dự án | Nhận xét nào cần sửa, nhận xét nào bỏ | Hồ sơ review |
| Bảo mật, phát hành | Rà bảo mật mọi thay đổi | Cảnh báo nào thật, phát hành hay sửa trước | Kết quả rà, checklist khách kiểm có ảnh, ghi chú phát hành |
Cột cuối là phần ít đội nói tới. Tài liệu best practices của Claude Code khuyên đòi AI đưa bằng chứng: lệnh đã chạy kèm kết quả, hoặc ảnh chụp. Lý do được viết rõ: câu "tất cả test đều qua" tự nó nói rất ít. Senior đọc bằng chứng, không đọc lời AI tự báo cáo.
4. Vì sao những quyết định đó không giao cho AI?
Những quyết định đó không giao cho AI vì căn cứ để quyết thường không nằm trong thứ AI đọc được. Chính tài liệu của Claude Code liệt kê những điều AI không tự tìm ra trong kho mã. Trong danh sách đó có "một quyết định nhóm đã chốt trong cuộc họp".
Vài ví dụ minh hoạ: quy định duyệt chi của công ty bạn, lý do một tính năng bị lùi sang đợt sau. AI không biết những điều đó, trừ khi có người viết ra.
Lý do thứ hai nằm ở chính việc review. Tài liệu best practices cũng cảnh báo: reviewer được yêu cầu tìm vấn đề thì luôn tìm ra điều gì đó. Sửa hết mọi nhận xét có thể làm mã thêm lớp trừu tượng thừa và test cho trường hợp không thể xảy ra. Phải có người hiểu cả hệ thống lẫn nghiệp vụ chọn nhận xét nào đáng sửa.
Còn một điểm về trách nhiệm. Trách nhiệm trong từng dự án do hợp đồng quy định. VAON không coi việc "AI viết" là lý do để trách nhiệm khác đi.
5. VAON thử để AI review thiết kế cơ bản: kết quả ra sao?
VAON đã thử dùng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) review tài liệu thiết kế cơ bản (基本設計書). Đó là một dự án nội bộ, không phải dự án khách. Kết quả chia làm hai nhóm khá rõ.
LLM nhận xét tốt ở bốn chỗ. Đó là chỗ không nhất quán giữa tài liệu, thiếu xử lý lỗi và giá trị biên, phi chức năng cơ bản, câu chữ và thuật ngữ. Người vẫn cần ở ba chỗ: quy tắc nghiệp vụ, ưu tiên và đánh đổi, vận hành thực tế.
Từ đó VAON đặt quy tắc: LLM review vòng 1, người review phần nghiệp vụ. Cách chúng tôi hiểu sự chia đôi này: nhóm đầu kiểm được ngay trong tài liệu, nhóm sau cần căn cứ nằm ngoài tài liệu. Chúng tôi không đếm số nhận xét trong lần thử, nên ở đây không có con số.
6. Bạn kiểm tra vai trò của senior bằng cách nào?
Bạn kiểm tra vai trò của senior bằng hồ sơ, không bằng lời hứa. Câu "AI tăng tốc độ, senior giữ tiêu chuẩn" chỉ có nghĩa khi bạn xem được ai đã quyết điều gì.
Những thứ bạn có thể yêu cầu xem ở VAON:
- Hồ sơ review và test: mọi dự án đều lưu, bạn xem được.
- Kết quả cổng tự động trên mỗi pull request: quét secret, quét thư viện phụ thuộc, phân tích tĩnh. Cổng này chạy ở mọi dự án.
- Tài liệu bàn giao ghi lý do các quyết định kỹ thuật, để tri thức không nằm ở một người.
Mỗi pull request đi qua tự review, AI review và một người khác đọc lại, như ở bài review mã do AI viết. Cổng bảo mật trước phát hành có ở bài kiểm tra bảo mật trước phát hành cho mã AI viết. Phía bạn, checklist nghiệm thu có ảnh là bằng chứng bạn tự giữ, xem bài checklist kiểm thử nghiệm thu có ảnh chụp.
7. Khi nào kỹ sư senior cũng không đủ?
Kỹ sư senior không thay được người hiểu nghiệp vụ phía bạn, và có những giới hạn cần nói rõ:
- Senior hiểu hệ thống, không hiểu doanh nghiệp bạn hơn bạn. Không có người phía bạn trả lời câu hỏi nghiệp vụ, quyết định "đúng nghiệp vụ" chỉ còn là đoán.
- Khi bạn chưa cho phép đưa mã vào công cụ AI, bước AI review và AI rà bảo mật không chạy. Chỉ còn cổng tự động và người đọc.
- Lần thử LLM review thiết kế mới làm ở dự án nội bộ. Áp vào tài liệu của khách cần khách cho phép trước.
- VAON có 15 nhân sự chính thức. Dự án cần vài chục người trong thời gian ngắn có thể vượt khả năng nhận của chúng tôi.
8. Câu hỏi thường gặp
CTO và Tech Lead tham gia dự án ở mức nào? CTO và Tech Lead tham gia mọi dự án của VAON. Trong quy trình 10 bước, Tech Lead duyệt kế hoạch triển khai và quyết sửa gì sau vòng phản biện. Trưởng nhóm quyết việc merge. Giai đoạn chốt đặc tả do BrSE (Bridge System Engineer) và Tech Lead dẫn.
Senior có đọc mọi thay đổi do AI viết không? Mọi pull request đều có người khác ngoài người tạo đọc lại trước khi merge, và nhánh chính bị khoá khi chưa review. Ngoài ra còn bước tự review, AI review và cổng tự động. Quyết định merge và quyết định phát hành luôn là của người, không phải của AI.
Nếu AI và kỹ sư senior đánh giá khác nhau thì sao? Kết quả của AI là đầu vào, không phải phán quyết. Senior quyết, và hồ sơ review bạn xem được. Với cảnh báo bảo mật, người đọc kết quả tách cảnh báo thật khỏi cảnh báo sai. Với câu hỏi nghiệp vụ mà đặc tả không trả lời được, VAON hỏi lại bạn, không tự đoán.
Bên tôi tham gia các quyết định này thế nào? Bạn quyết những điểm thuộc về bạn. Yêu cầu được chốt bằng văn bản trước khi xây dựng. Việc ngoài phạm vi chỉ làm khi bạn duyệt báo giá và ảnh hưởng tiến độ. Báo cáo hằng tuần nêu tiến độ, rủi ro và việc cần bạn quyết. Cuối cùng, bạn kiểm thử nghiệm thu trước khi phát hành.
Dùng AI nhiều như vậy thì ai chịu trách nhiệm khi có lỗi? Trách nhiệm được xác định theo hợp đồng từng dự án. VAON không coi việc "AI viết" là lý do để trách nhiệm khác đi. Mã do AI viết vẫn qua cùng các bước review, test và kiểm tra bảo mật như mã do người viết. Khi có sự cố, hai bên có hồ sơ review, test và nghiệm thu để đối chiếu.
Việc làm được ngay: hỏi đội đang làm phần mềm cho bạn hai câu. "Bản phát hành gần nhất do ai quyết? Người đó đã xem bằng chứng gì?" Câu trả lời có tên người và tên hồ sơ cho bạn biết ai đang giữ tiêu chuẩn.
Nếu muốn biết ai sẽ giữ những quyết định này trong dự án của bạn, đặt lịch trao đổi 60 phút miễn phí. CEO tham dự, không cần chuẩn bị tài liệu, không ràng buộc.
Tác giả: Đặng Văn Luân, Founder & CEO, VAON. Tốt nghiệp HEDSPI (Đại học Bách khoa Hà Nội), từng làm tại FPT Software, 5 năm tại Digital Plus (Tokyo) với hệ thống 10 triệu người dùng, 8 năm làm COO một công ty ITO 120 nhân sự và xây hệ thống quản lý theo ISO 9001, ISO 27001. 15 năm làm nghề.
